Verslag bijeenkomst DCMR donderdag 28 mei 2026
9 juni, 2026Uitgenodigd door Peter van DCMR zijn deelnemers van citizen science (CS) groepen van Zuid-Holland, die gericht zijn op geluid en/of luchtkwaliteit.
Doelstelling van de bijeenkomst als gecommuniceerd in de uitnodiging:
• We gaan samen onderzoeken wat er behalve verschillen tussen CS-groepen voor geluid en voor luchtkwaliteit, ook voor overeenkomsten zijn. Heeft het nut om meer kennis en tips uit te wisselen en meer met elkaar op te trekken?
• We gaan samen onderzoeken wat voor ons de toekomst van CS is. Welke kant gaat het op, en welke kant willen we op gaan? Hoe krijgen we dat voor elkaar
Introductie door Peter
Deelnemersdoelstellingen
De aanwezigen stellen zich kort voor met een beschrijving van de eigen doelstellingen. De variatie is gebruikelijk:
- Institutioneel getint met belangstelling voor de rol van de burger (RiVM, DCMR, Provincie ZH):
o Brug slaan tussen techniek en bewoner
o Data laten landen in beleid; dialoog tussen (semi-)overheid en burger
o Burgerwetenschap een rol geven in het verbeteren van het democratisch systeem
o CS nog meer onder de aandacht brengen van een breder publiek
- Beleidsverandering bewerkstelligen:
o Algemeen verbeteren leefomgeving medeburgers
o Meetdata gebruiken ter onderbouwing van de beleving van bewoners van overlast (belangengroep)
o Accountability politici bewerkstelligen / vergroten
- Bewustwording, gedragsverandering en empowerment van bewonersgroepen door hen de middelen te leren gebruiken die nodig en voorhanden zijn.
- Persoonlijke zingeving en praktische bijdrage aan oplossing maatschappelijke vraagstukken
- Technische oplossingen ontwikkelen voor betrouwbare metingen
- Ketenpartners duurzaam en effectief bij elkaar brengen voor een gedeelde betrokkenheid voor de oplossing van lokale problematieken (lucht, geluid, sociale veiligheid)
Aan de orde zijn geweest in het groepsgesprek:
- Economische factoren; beïnvloeding van het politieke debat en besluitvorming door de presentatie van (burger)data over de luchtkwaliteit en geluidsoverlast, zal stuiten op economische argumenten. De kwaliteit van de data alleen zal niet voldoende zijn om beleidsmakers te overtuigen.
- Burgermeetnetwerken zijn van belang voor lokale metingen, informatievoorziening overige burgers en instrument richting lokale politiek. Continuïteit en impact hangen af van enkele initiatiefnemers, actieve leden.
- SamenMeten.nl wordt gewaardeerd; het biedt een overzicht van initiatieven, nieuwsberichten, een forum. Het is een goede infrastructuur, dat net niet de basis vormt voor een vorm van netwerk (waar deze bijeenkomst naar zoekt).
- Citizen science wordt door kennisinstellingen en politiek vooral van ‘bovenaf’ benaderd; burgers zijn een instrument voor wetenschappers, geen gelijkwaardige partners. Het is een hele kluif om dit te doorbreken. Het belang van schone lucht, terugdringen van geluidsoverlast is voor burgers, die met andere problemen (bijvoorbeeld geldproblemen) zitten, een ver van hun bed show. Community building kan hier een adequaat middel zijn om ook deze -vergeten- burgers te betrekken.
- Burgers zijn geïnteresseerd in andere data, dan die worden gebruikt voor de politieke doelstellingen; het is fijn om te weten dat jaarlijkse gemiddelden steeds beter worden en (gaan) voldoen aan de gestelde wettelijke normen, maar dat zegt niets over de situatie waar de burger dagelijks mee te maken heeft (overlast, pieken). Een sporadisch nieuwsbericht over de (landelijke) luchtkwaliteit heeft niet zoveel betekenis.
- Net zoals het succes van een burgernetwerk kan afhangen van enkele fanatieke leden, is het soms die ene politicus die het verschil maakt: hier wordt Arno Bonte genoemd.
- Het ontbreekt citizen science groepen veelal aan effectief en zichtbaar activisme; om de kloof tussen burger en politiek te verkleinen, zouden ketenpartners (burger, media, belangengroepen, politiek) vanuit een gedeelde betrokkenheid en visie vanaf de start van een meetinitiatief moeten optrekken.
- Een van de belemmeringen die citizen science initiatieven kent, komt uit de nadruk die door de initiatiefnemers op (sensor)techniek en het belang dat aan data wordt gehecht, en minder op de groei van de groep belanghebbenden: de kritische massa, die de politici in beweging kunnen brengen.
De toekomst:
- Ondanks dat aandacht voor de rol en betekenis citizen science zich in een opwaartse spiraal schijnt te bevinden (als in Vlaanderen), is er nog een flinke weg af te leggen. Stapjes worden gemaakt op allerlei niveaus.
Rondvraag:
De deelnemers van de avond is gevraagd naar de belangstelling voor voortzetting van deze bijeenkomsten met vertegenwoordiging vanuit luchtkwaliteit en geluid citizen science en zijn uitgenodigd om na te denken over de vorm en inhoud. Algemene beeld is dat er door de deelnemers positief is gereageerd